Kατηγορίες
Αναλύσεις

Lockdown, PornHub και τσοντοποίηση της σεξουαλικότητας

Κείμενο: Άννα Σιγαλού

Από τις πρώτες μέρες του lockdown στην Ευρώπη, τότε που ακόμα δεν μας τα είχε βαρέσει πολύ ο εγκλεισμός, ξεκίνησε το PornHub μια -ομολογουμένως πολύ πιασάρικη- διαφημιστική καμπάνια. Δημιούργησε  λοιπόν πρώτα μια σειρά από ψηφιακά poster με λογοπαίγνια για την καραντίνα και στη συνέχεια πρόσφερε την πρόσβαση στην premium έκδοση δωρεάν, με πρόσχημα την «συμβολή» και την «κοινωνική προσφορά» της εταιρείας στην δημόσια υγεία.

Η αντίδραση του κόσμου στα social media ήταν παραπάνω από θετική: πολλοί αναδημοσίευσαν τις ατάκες, πολλοί ενθουσιάστηκαν με την ευκαιρία να έχουν πρόσβαση σε περισσότερο υλικό και πολλοί επαίνεσαν το Pornhub για τη στάση του -γιατί φυσικά εκεί στο MindGeek από την καλή τους την καρδιά την πήραν αυτήν την απόφαση, όχι επειδή θα έκαναν διαφήμιση και θα εξασφάλιζαν ακόμα περισσότερους  πορνοχρήστες και για αργότερα.

Πολύ σύντομα μετά την θέσπιση των αυστηρών μέτρων στις περισσότερες δυτικές χώρες συνέβησαν -μεταξύ άλλων, τα εξής: 1) καταγράφηκε μεγάλη αύξηση των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας και 2) μεγάλες εταιρίες και επιχειρήσεις άδραξαν την ευκαιρία να κάνουν όσα δε μπορούσαν πριν την κρίση της πανδημίας (από απολύσεις, μειώσεις και απλήρωτες υπερωρίες έως θάψιμο παλαιοτέρων καταγγελιών εναντίων τους). Στην προκειμένη περίπτωση το Pornhub κατάφερε να συνδυάσει και τα δύο: κατάφερε να κάνει τζάμπα διαφήμιση κανονικοποιώντας ακόμη περισσότερο μια κουλτούρα που είναι εξαιρετικά επιβλαβής για τις γυναίκες και ταυτόχρονα να κρύψει κάτω από το χαλί τις καταγγελίες που εκκρεμούσαν εναντίον του.

Ένα από τα poster της ιντερνετικής καμπάνιας

Λίγο πιο αναλυτικά:

Σχετικά με την κουλτούρα βιασμού

Όπως περιέγραψε συγκλονιστικά, απλά και αναλυτικά στο βιβλίο Pornland: How porn has hijacked our sexuality η Gail Dines, η πορνογραφία -και ειδικά αυτής της μορφής- έχει συμβάλει καθοριστικά στο να διαμορφωθεί μια πολύ συγκεκριμένη αντίληψη γύρω από το σεξ και την θέση των δύο φύλων μέσα σε αυτό. Όπως γενικά τείνουν να κάνουν τα media, η πορνογραφία συμβάλλει στο να επικοινωνούνται συγκεκριμένα πρότυπα και κανόνες συμπεριφοράς για το κάθε φύλο σε μαζικά ακροατήρια. Δεδομένης της εκκωφαντικής απουσίας σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης από τα σχολεία των περισσότερων χωρών, σε συνδυασμό με την εύκολη και ευρέως διαδεδομένη πρόσβαση σε τέτοια site, είναι αυτά που τελικά έχουν καταλήξει να μυούν τη γενιά των social media στο σεξ και να διαμορφώνουν την σεξουαλικότητα τους . Ήδη, το γεγονός ότι η ανθρώπινη σεξουαλικότητα διαμορφώνεται από ιδιωτικές εταιρίες είναι από μόνο του προβληματικό, ακόμα πιο προβληματικές όμως είναι οι λεπτομέρειες αυτής της συλλογικής «σεξουαλικότητας».

Με ένα πρόχειρο scroll στο pornhub -ή σε οποιοδήποτε άλλο τσοντοσάιτ- είναι κραυγαλέα η έμφαση που δίνεται στην χρήση των γυναικών και κοριτσιών από τους άντρες. Οι πάμπολλες κατηγορίες, όσο κι αν δημιουργούν την ψευδαίσθηση της ποικιλίας έχουν στον πυρήνα τους το βασικό μοτίβο είτε της αποπλάνησης, είτε του βιασμού και της τιμωρίας. Η G. Dines σχολιάζει μεταξύ άλλων ότι αυτό όχι μόνο νομιμοποιεί στα μυαλά των αντρών και αγοριών τέτοιες συμπεριφορές απέναντι στις γυναίκες, αλλά έχει δημιουργηθεί και μια τάση όπου το κοινό συνηθίζει στο διαθέσιμο υλικό με αποτέλεσμα να στρέφονται ολοένα σε πιο ακραία σενάρια -με επιπτώσεις τόσο στο συλλογικό υποσυνείδητο των αντρών όσο και στις ίδιες τις γυναίκες, τις έφηβες και τα παιδιά που θα βρεθούν στο δρόμο τους.

Όσον αφορά τις επιπτώσεις αυτές, ένα κάπως πιο συγκεκριμένο παράδειγμα που έχει κάνει μερικές εμφανίσεις τελευταία είναι αυτό του στραγγαλισμού κατά τη διάρκεια του σεξ (ως ήπια πρακτική BDSM). Τα τελευταία χρόνια έχουν βγει στις ειδήσεις υποθέσεις γυναικών που πέθαναν «κατά λάθος» κατά τη διάρκεια του σεξ, όσο ο άντρας με τον οποίο συνευρίσκονταν άσκησε περισσότερη πίεση από όση «σκόπευε». Οι κατηγορούμενοι γυναικοκτόνοι χρησιμοποίησαν στα δικαστήρια μια υπερασπιστική γραμμή που έλεγε ότι ο θάνατος αυτών των γυναικών (και σε κάποιες περιπτώσεις, εφήβων) συνέβη κατά λάθος, όταν έχασαν για μια στιγμή τον έλεγχο στα πλαίσια μιας -κατά τα άλλα- συναινετικής πράξης (κάποιες τέτοιες περιπτώσεις:  αυτή, αυτή και αυτή).

Φυσικά τα νούμερα δεν είναι πολλά, και στο επιχείρημα ότι τα περιστατικά αυτά οφείλονται στην έκθεση σε τέτοιες πρακτικές πολλοί/ες μπορούν να πουν ότι είναι κάπως άτοπο -εξάλλου το BDSM δεν είναι τίποτα καινούργιο και τόσα χρόνια δεν έχει αποτελέσει πρόβλημα, ότι υπάρχουν κανόνες κλπ. Αγνοούμε στο παρόν κείμενο την ίδια την κριτική στο BDSM, καθώς αυτό είναι άλλη συζήτηση και εξάλλου οι προαναφερθείσες  περιπτώσεις δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν ως συναινετικές -ένας άνθρωπος που σέβεται τη γυναίκα που έχει απέναντι του μάλλον θα έχει στο νου του να μην την πνίξει.

Ας αναρωτηθούμε λοιπόν πόσο τυχαίο είναι που έχει συμβεί παραπάνω από μια φορά; Και πόσο τυχαίο είναι που δεν έχουμε ακούσει για κάμποσα περιστατικά αντρών που πέθαναν από χέρι γυναίκας με αυτόν τον τρόπο; Αυτό, σε συνδυασμό με δηλώσεις γυναικών κατά τις οποίες ο άντρας ξεκίνησε να τις πνίγει χωρίς να είναι κάτι στο οποίο είχαν συμφωνήσει, και σε συνδυασμό με το πόσο δημοφιλείς είναι κατηγορίες τσόντας όπου η γυναίκα υφίσταται κάποιου είδους βασανισμό ή πόνο, και φυσικά σε συνδυασμό με το ότι τα hardcore σενάρια έχουν γίνει πλέον ευρέως διαδεδομένα τα τελευταία χρόνια -τόσο που το λεγόμενο “rough play” προτείνεται στις γυναίκες από πολλά περιοδικά ως κάτι χαριτωμένο και ακίνδυνο που μπορούν να προσφέρουν στον ερωτικό τους σύντροφο- μάλλον συνιστούν ότι δεν είναι καθόλου άτοπη η απόδοση ευθυνών στις τσόντες (και έρευνες σαν αυτήν φαίνεται να συμφωνούν).

Ένα δεύτερο παράδειγμα αφορά την παραπάνω αναφορά σε παιδιά. Έχει παρατηρηθεί ότι μια από τις διεξόδους που επιλέγουν αρκετοί άντρες όταν βαριούνται με τα συμβατικά σενάρια είναι η παιδική πορνογραφία, όπως εξηγεί η G. Dines και όπως σχολιάζει και ο Simon Bailey[1] λέγοντας πως οι πορνοχρήστες ηλικίας μεταξύ 18-24 ετών στρέφονται στην παιδική πορνογραφία, έχοντας απευαισθητοποιηθεί από την «συμβατική» πορνογραφία. Μάλιστα συμπληρώνει ότι καθώς πολύς κόσμος θα βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση οικονομικά λόγω των μέτρων για τον κορονοϊό, αρκετοί είναι αυτοί που θα δουν την κρίση  σαν μια ακόμη ευκαιρία για να εκμεταλλευτούν παιδιά που βρίσκονται σε ανάγκη, χρησιμοποιώντας τα για την παραγωγή τέτοιου “υλικού”.

Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι το να αποδίδεις την διαμόρφωση της ανθρώπινης σεξουαλικότητας σε εξωτερικές προσλαμβάνουσες, και δη σε media (internet, περιοδικά κλπ) είναι κάπως τραβηγμένο. Και θα μπορούσε να πει επίσης κάποιος ότι όποια δεν θέλει να προβεί σε μια πράξη, δεν είναι παιδί, ας πει όχι. Και είμαι σίγουρη ότι το λέει βασικά, γιατί ακούμε μια ζωή τέτοια επιχειρήματα. Και θα μπορούσαν να έχουν δίκιο εάν τα πράγματα ήταν διαφορετικά, αλλά δεν είναι.

Στις περισσότερες χώρες η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είναι από ανεπαρκής έως εντελώς απούσα και τα media -ή έστω όσα παίζουν σωστά τα χαρτιά τους- έχουν τεράστια επιρροή στη διαμόρφωση απόψεων, τάσεων, συμπεριφορών κ.α., σε βαθμό που η επιρροή τους στην κοινωνία είναι αντικείμενο μελετών. Επιπλέον, οι κοινωνίες μας είναι πατριαρχικές, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν χτίσει μια δομή ιεραρχίας και ανισότητας μεταξύ των φύλων η οποία διέπει όλες τις πτυχές του δημόσιου και ιδιωτικού βίου, και προκειμένου να διατηρηθεί πρέπει να γίνουν κάποιες ενέργειες. Και κάποιες από αυτές τις ενέργειες είναι η διαφορετική εκπαίδευση που λαμβάνουν άτομα του κάθε φύλου, που μαθαίνει στους άντρες ότι οι γυναίκες είναι προς χρήση και στις γυναίκες ότι πρέπει, στη λίστα των προτεραιοτήτων τους, να είναι πρώτες-πρώτες η αντρική επιθυμία και η αντρική γνώμη.

Σχετικά με τις καταγγελίες

Δεν είναι λίγοι αυτοί που διαφωνούν με τα παραπάνω, αλλά ούτε και λίγες. Ειδικά το λεγόμενο 4ο κύμα του φεμινισμού -a.k.a. φιλελεύθερος φεμινισμός- που δεν έχει δείξε έως τώρα ιδιαίτερο ζήλο να προσπαθήσει να αναλύσει τις μορφές που παίρνει τον 21ο αιώνα ο σεξισμός και ο μισογυνισμός και τις μορφές που παίρνει η καταπίεση των γυναικών, έχει συμβάλει στο να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον όπου οποιαδήποτε κριτική στην πορνογραφία και στο σεξ στιγματίζεται ως «σεξοφοβική» -γιατί προς θεού, ας μη μιλήσουμε για τον τρόπο που η πατριαρχία και ο καπιταλισμός δομούν και την προσωπική μας ζωή.

Παρόλα αυτά θέλω να πιστεύω ότι ακόμα και άνθρωποι που ανήκουν στην παραπάνω κατηγορία μπορούν να δεχτούν ότι το Pornhub έχει δεχτεί πολλές καταγγελίες από γυναίκες, τις οποίες έχει χειριστεί με τρόπο απαράδεκτο.

Μόνο ενδεικτικά αναφέρω: 1) την υπόθεση της 15χρονης, που εξαφανίστηκε το 2019 και εντοπίστηκε καθώς ο απαγωγέας της ανέβασε υλικό όπου την κακοποιεί σεξουαλικά, 2) την υπόθεση της 14χρονης που απήχθη από τη γειτονία της από άντρες που στη συνέχεια τη βίασαν ομαδικά και ανέβασαν το σχετικό υλικό, υλικό το οποίο το PornHub τελικά κατέβασε μόνο αφότου η κοπέλα προσποιήθηκε ότι είναι δικηγόρος και 3) την υπόθεση του GirlsDoPorn όπου κυκλοφόρησε βιντεοσκοπημένο υλικό με γυναίκες χωρίς τη συναίνεση τους (τις οποίες μάλιστα δικαίωσε το δικαστήριο).

Επιπλέον στο Pornhub καταλογίζεται ότι διαθέτει μπόλικο υλικό που τραβήχτηκε δίχως τη συναίνεση της γυναίκας καθώς και αρκετό παιδικής πορνογραφίας, το οποίο παραμένει διαθέσιμο για πολύ καιρό (ενώ ισχυρίζεται ότι τέτοιο υλικό διαγράφεται άμεσα), καθώς και ότι οι έλεγχοι που δηλώνει πως κάνει προκειμένου να ελέγξει ότι το υλικό που ανεβαίνει πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις είναι ουσιαστικά ανύπαρκτες. Σχετικές πληροφορίες, πηγές, μαρτυρίες κ.α. είναι συγκεντρωμένες στο traffickinghub, μια πρωτοβουλία που στοχεύει στο να αναδείξει όλα τα παραπάνω προκειμένου να απαγγελθούν επίσημα οι αρμόζουσες κατηγορίες στη MindGeek. Επιπλέον μέσω του site αυτού υπάρχει και link για την διαδικτυακή συλλογή υπογραφών σχετικά με την παραπομπή της MindGeek στη δικαιοσύνη. Άσχετα με το τι μπορεί να πιστεύει κανείς για την αποτελεσματικότητα των online petitions, αξίζει να αναφερθεί ότι αυτή τη στιγμή έχουν υπογράψει πάνω από 870,000 άτομα (και μάλιστα πολλές από τις υπογραφές έγιναν κατόπιν της δωρεάν διάθεσης του premium εν μέσω lockdown).

Η αρχική σελίδα του PornHub το διάστημα που διέθετε δωρεάν το premium

Βεβαία όσες και όσοι δηλώνουν “sexpositive”[2] και αρνούνται την κριτική στην ίδια την κουλτούρα της οποίας το Pornhub παίρνει δυναμικά μέρος, θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι αυτές οι βιαιότητες συμβαίνουν ανεξάρτητα από το πορνό και ότι μπορεί να υπάρξει πορνό με πλήρη συναίνεση από τις «ηθοποιούς».

Όμως  αυτές ακριβώς οι βιαιότητες είναι που αναπαρίστανται στα post του pornhub: ο ομαδικός βιασμός της 14χρονης τυχαίνει να αντανακλάται με την κάθε απεχθή λεπτομέρεια στα τόσο δημοφιλή βίντεο βιασμών, αποπλάνησης και teen porn και επίσης τυχαίνει η υπόθεση του GirlDoPorn να συμπυκνώνει τέλεια την ηδονοβλεπτική λογική πίσω από τέτοια site και βίντεο που θέλουν να δουν απλές, καθημερινές γυναίκες μέσα από την κλειδαρότρυπα παραβιάζοντας την ιδιωτικότητα τους και το δικαίωμα τους να πουν όχι. Με το να αρνούμαστε να δεχτούμε ότι η αναπαραγωγή τέτοιων εικόνων από media με τεράστιο κοινό και ανάλογη επιρροή  νομιμοποιεί τέτοια περιστατικά στο συλλογικό υποσυνείδητο είναι τουλάχιστον αφελές. Και είναι οριακά εθελοτυφλία να αρνούμαστε να δούμε ότι σε μια κοινωνία με έντονη έμφυλη ανισότητα, το σεξ, η σεξουαλικότητα και η πορνογραφία δεν είναι ουδέτερες έννοιες, αλλά πράγματα που κουβαλάνε όλα τα προβληματικά στοιχεία της πατριαρχίας.

Ο καθένας και η καθεμία είναι ελεύθερη να επιλέξει τι στάση θα κρατήσει απέναντι στα παραπάνω. Επειδή όμως οι προεκτάσεις κι επιπτώσεις είναι καθοριστικές για την διαμόρφωση της σεξουαλικότητας αντρών και γυναικών και κατ’ επέκταση για την ποιότητα των διαπροσωπικών μας σχέσεων, πρέπει να μάθουμε να συζητάμε με σοβαρότερους όρους και περισσότερα στοιχεία.

Αν θέλουμε όντως η εποχή αυτή να είναι μια εποχή ριζοσπαστικοποίησης και όχι συντηρητικοποίησης πρέπει να κοιτάξουμε προσεκτικά όλες τις ανισότητες και δομές εκμετάλλευσης που αναδεικνύει. Ας σταματήσουμε να επικροτούμε το MindGeek και ας αρχίσουμε να τοποθετούμε τα πράγματα στη θέση τους. Μια εξαιρετική αρχή είναι το προαναφερθέν βιβλίο που υπάρχει δωρεάν εδώ.


Καποιέ επιλεγμένα/επιπλέον links μπορείτε να βρείτε εδώ:

Αύξηση βίας

Υποθέσεις: Καταγγελίες Pornhub, Υπόθεση 15χρονης, Υπόθεση 14χρονης, Υπόθεση GirlsDoPorn

Σχετικά με τσόντες: 1, 2, 3, 4


[1] Βρετανός αστυνομικός, υπεύθυνος του NPCC (National Police Chiefs’ Council) για την προστασία των παιδιών

[2] Όρος που χρησιμοποιούν για να αυτοχαρακτηριστούν όσες/οι θεωρούν οποιαδήποτε συμπεριφορά γύρω από το σεξ ως μια μη-προβληματική, απλή έκφραση της επιθυμίας. Έχει επιλεχθεί έτσι ώστε να βρίσκεται σε αντιδιαστολή με τον όρο «συντηρητικός/η» ή «sex-negative», που χρησιμοποιείται -αρκετά επικριτικά- για να περιγράψει όσες/ους έχουν κριτική στάση απέναντι σε κάποιες συμπεριφορές και επιμένουν να βλέπουν την ανθρώπινη σεξουαλικότητα ως κάτι που επηρεάζεται από εξωτερικά ερεθίσματα (ότι δηλαδή κάνει κι αυτό το κείμενο).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.